Xu hướng phát triển ngành gia công OEM – ODM tại Việt Nam

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang không ngừng chuyển mình, ngành sản xuất theo mô hình OEM (Original Equipment Manufacturer) và ODM (Original Design Manufacturer) đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi giá trị sản xuất tại Việt Nam. Những thay đổi lớn trong nhu cầu tiêu dùng, xu hướng dịch chuyển sản xuất từ Trung Quốc, cùng sự bùng nổ của công nghệ 4.0 đang mở ra cơ hội chưa từng có cho doanh nghiệp Việt khẳng định vị thế trên bản đồ công nghiệp thế giới.

Không còn là “công xưởng gia công giá rẻ”, Việt Nam đang tiến gần hơn tới hình ảnh một quốc gia sản xuất sáng tạo và bền vững, nơi mà chất lượng, thiết kế, và công nghệ là những yếu tố tiên phong. Vậy điều gì đang thúc đẩy làn sóng phát triển mạnh mẽ này? Đâu là các xu hướng then chốt mà doanh nghiệp cần nắm bắt? Và làm thế nào để vươn lên trong môi trường cạnh tranh toàn cầu đầy khắc nghiệt?

Hãy cùng chúng tôi phân tích chuyên sâu về xu hướng phát triển ngành gia công OEM – ODM tại Việt Nam năm 2025, qua bài viết dưới đây.

Tổng quan về ngành gia công OEM – ODM tại Việt Nam

Ngành gia công OEM (Original Equipment Manufacturer) và ODM (Original Design Manufacturer) đang dần chiếm vị thế quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Với lợi thế về chi phí sản xuất thấp, nhân lực dồi dào, cùng chính sách mở cửa thu hút FDI, Việt Nam đang trở thành một trung tâm sản xuất mới của châu Á.

Định nghĩa OEM và ODM

• OEM: Là mô hình trong đó doanh nghiệp sản xuất theo thiết kế, yêu cầu kỹ thuật từ đối tác.
• ODM: Doanh nghiệp chịu trách nhiệm thiết kế và sản xuất sản phẩm, sau đó bán cho khách hàng dán nhãn riêng.

Thực trạng ngành tại Việt Nam

Từ gia công đơn thuần cho các mặt hàng như quần áo, điện tử tiêu dùng, đến phát triển sản phẩm riêng theo mô hình ODM, Việt Nam đã từng bước nâng cấp vị trí trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Nhiều tập đoàn lớn như Samsung, Intel, Panasonic… đã thiết lập chuỗi cung ứng OEM – ODM tại Việt Nam, kéo theo sự phát triển mạnh mẽ của các nhà máy vệ tinh và chuỗi logistic nội địa.

Các yếu tố thúc đẩy sự phát triển ngành OEM – ODM

Lợi thế nhân công và vị trí địa lý

Với mức lương cạnh tranh so với Trung Quốc, lại nằm gần các tuyến vận tải quốc tế, Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn cho các doanh nghiệp gia công toàn cầu.

Môi trường chính sách hỗ trợ FDI

Chính phủ Việt Nam ban hành hàng loạt chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, và hạ tầng để thu hút các dự án sản xuất, đặc biệt là công nghệ cao, xanh và bền vững.

Sự gia tăng nhu cầu quốc tế

Sự bất ổn chuỗi cung ứng tại Trung Quốc thúc đẩy các doanh nghiệp quốc tế tìm kiếm giải pháp thay thế tại Việt Nam – nơi ổn định chính trị, dân số trẻ và tốc độ đô thị hóa nhanh.

Tác động của công nghệ 4.0 đến sản xuất OEM – ODM

Tự động hóa và nhà máy thông minh

Nhiều nhà máy tại Bắc Ninh, Bình Dương, và Đà Nẵng đã bắt đầu ứng dụng robot, cảm biến, và hệ thống ERP vào dây chuyền sản xuất.

AI và quản lý sản xuất

AI giúp dự đoán tồn kho, tối ưu hóa vận hành và giảm thiểu lỗi sản phẩm. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng bắt đầu tiếp cận giải pháp AI nhờ chi phí thấp hơn.

In 3D và thiết kế số hóa

Thiết kế mẫu nhanh, cá nhân hóa sản phẩm và giảm chi phí thử nghiệm là những lợi ích vượt trội của in 3D và CAD/CAM trong chu trình ODM.

Xu hướng xanh hóa và phát triển bền vững

Yêu cầu ESG từ thị trường quốc tế

Doanh nghiệp sản xuất hiện nay bắt buộc phải đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp (ESG) nếu muốn ký hợp đồng với các tập đoàn lớn tại EU, Mỹ.

Sản xuất thân thiện môi trường

Đầu tư vào hệ thống xử lý chất thải, năng lượng mặt trời, và nguyên vật liệu tái chế đang trở thành xu thế không thể đảo ngược.

Tái sử dụng và tuần hoàn nguyên vật liệu

Xu hướng “zero waste” (không rác thải) thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, giảm thiểu phế phẩm và chi phí sản xuất.

Những ngành hưởng lợi mạnh mẽ từ OEM – ODM

Dệt may và thời trang

Chiếm tỷ trọng lớn nhất trong xuất khẩu OEM, ngành dệt may đang dịch chuyển từ gia công sang tự thiết kế (ODM) để nâng giá trị sản phẩm.

Điện tử tiêu dùng

Việt Nam là trung tâm sản xuất smartphone lớn thứ hai thế giới. Các doanh nghiệp trong ngành điện tử liên tục mở rộng công suất để đáp ứng nhu cầu OEM/ODM.

Thực phẩm chức năng, mỹ phẩm

Sự gia tăng tiêu dùng xanh và tự nhiên thúc đẩy các doanh nghiệp ODM đầu tư mạnh vào dòng sản phẩm organic, với thương hiệu riêng cho thị trường nội địa và xuất khẩu.

Chiến lược đầu tư và R&D trong mô hình ODM

Tăng trưởng theo chiều sâu

Thay vì mở rộng sản lượng, doanh nghiệp hướng đến đổi mới công nghệ, kiểm soát chất lượng và phát triển sản phẩm độc quyền.

Phát triển đội ngũ kỹ thuật

Nguồn nhân lực có kỹ năng cao trong thiết kế sản phẩm, nghiên cứu thị trường và quản lý quy trình sản xuất là yếu tố sống còn.

Hợp tác nghiên cứu với đối tác quốc tế

Nhiều công ty Việt đã ký hợp tác với học viện, tổ chức nghiên cứu và các tập đoàn nước ngoài để nâng cao năng lực sáng tạo trong ODM.

Những thách thức doanh nghiệp OEM Việt Nam đang đối mặt

Mặc dù có nhiều lợi thế, doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp phải không ít khó khăn trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu OEM – ODM.

Cạnh tranh giá ngày càng khốc liệt

Việt Nam phải cạnh tranh trực tiếp với các quốc gia như Ấn Độ, Indonesia và Bangladesh – nơi có chi phí sản xuất thấp và quy mô lớn hơn. Việc cạnh tranh chỉ bằng giá có thể khiến biên lợi nhuận bị bào mòn, đặc biệt trong lĩnh vực OEM thuần túy.

Đảm bảo chất lượng đồng đều

Chất lượng sản phẩm không đồng nhất giữa các lô hàng là vấn đề phổ biến, đặc biệt trong ngành dệt may và thực phẩm chức năng. Việc thiếu hệ thống kiểm soát chất lượng hiện đại khiến doanh nghiệp dễ mất khách hàng quốc tế.

Phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu

Phần lớn nguyên vật liệu phục vụ sản xuất vẫn phải nhập khẩu, nhất là trong ngành điện tử và mỹ phẩm. Điều này khiến doanh nghiệp dễ bị ảnh hưởng bởi biến động tỷ giá, chi phí logistics và chính sách từ nước ngoài.

Cơ hội mở rộng thị trường qua ODM

Chuyển từ OEM sang ODM không chỉ giúp doanh nghiệp tăng giá trị gia tăng, mà còn giúp xây dựng thương hiệu riêng và giảm phụ thuộc vào đối tác nước ngoài.

Xây dựng thương hiệu riêng

Khi làm ODM, doanh nghiệp có thể phát triển sản phẩm theo xu hướng thị trường và gắn thương hiệu riêng. Điều này giúp tăng tính độc lập và khả năng định giá sản phẩm cao hơn.

Tăng giá trị gia tăng

Biên lợi nhuận từ sản phẩm ODM thường cao gấp 2-3 lần so với OEM. Bên cạnh đó, các yếu tố như thiết kế độc quyền, bao bì đẹp, và tính năng cải tiến giúp sản phẩm dễ tiếp cận khách hàng cao cấp.

Tham gia chuỗi cung ứng cao cấp

Với năng lực thiết kế và phát triển sản phẩm, doanh nghiệp ODM có cơ hội ký kết trực tiếp với các tập đoàn lớn thay vì qua trung gian, từ đó tiếp cận chuỗi cung ứng cao cấp toàn cầu.

Chính sách và xu hướng hỗ trợ từ chính phủ Việt Nam

Chính phủ đang đẩy mạnh chiến lược “Make in Vietnam” – khuyến khích doanh nghiệp trong nước sản xuất sản phẩm chất lượng cao, thay vì chỉ gia công đơn thuần.

Ưu đãi thuế, đất đai

Các khu công nghiệp được quy hoạch mới thường có mức thuê ưu đãi và hỗ trợ hạ tầng kỹ thuật hiện đại để thu hút đầu tư ngành công nghiệp phụ trợ và công nghệ cao.

Đào tạo nhân lực kỹ thuật cao

Chính phủ phối hợp với doanh nghiệp và trường đại học để đào tạo kỹ sư R&D, chuyên gia thiết kế, và nhân sự quản lý chuỗi cung ứng – đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng trong ngành ODM.

Hỗ trợ startup công nghệ sản xuất

Các quỹ đầu tư, chương trình ươm mầm và chính sách hỗ trợ startup giúp các doanh nghiệp trẻ tiếp cận nhanh hơn với công nghệ và thị trường quốc tế.

Tình hình đầu tư nước ngoài vào ngành OEM – ODM

Sự dịch chuyển sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam

Chiến tranh thương mại Mỹ – Trung và chính sách “China +1” đã khiến nhiều công ty đa quốc gia chuyển một phần chuỗi sản xuất sang Việt Nam.

Các dự án FDI lớn

Samsung, LG, Foxconn, Luxshare… đã đầu tư hàng tỷ USD vào các khu công nghiệp tại Bắc Giang, Bắc Ninh, Thái Nguyên… tạo ra hàng trăm nghìn việc làm và chuỗi cung ứng vệ tinh.

Doanh nghiệp Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ đổ vốn mạnh

Những doanh nghiệp đến từ các quốc gia này không chỉ mang vốn mà còn mang theo công nghệ, quy trình quản lý và cơ hội kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu cho doanh nghiệp Việt.

Case Study: Doanh nghiệp OEM Việt thành công trên thị trường quốc tế

Công ty ABC Cosmetic tại TP.HCM là ví dụ điển hình trong việc chuyển mình từ OEM sang ODM thành công.

• Từ chỗ chỉ gia công cho thương hiệu Nhật, họ đã đầu tư R&D và phát triển thương hiệu riêng.
• Hiện nay sản phẩm của họ đã xuất khẩu sang Hàn Quốc, Úc và châu Âu với giá bán gấp 3 lần so với trước.
• Công ty này xây dựng nhà máy chuẩn CGMP, sở hữu đội ngũ kỹ sư hóa mỹ phẩm trẻ, và sử dụng 100% nguyên liệu organic nội địa.

Bài học rút ra:

• Đầu tư R&D là con đường bắt buộc
• Nắm bắt xu hướng tiêu dùng quốc tế
• Tập trung vào chất lượng và tiêu chuẩn toàn cầu

Dự báo xu hướng ngành OEM – ODM đến năm 2030

• Chuyển dịch sang ODM mạnh mẽ: Doanh nghiệp Việt sẽ không chỉ làm thuê mà còn tự thiết kế và tạo sản phẩm riêng.
• Tập trung vào công nghệ cao: Các ngành như điện tử, thiết bị y tế, và công nghệ sạch sẽ lên ngôi.
• Mở rộng chuỗi giá trị trong nước: Hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ sẽ phát triển để giảm lệ thuộc nhập khẩu nguyên vật liệu.

Câu hỏi thường gặp (FAQs)

1. OEM và ODM khác nhau như thế nào?

OEM là gia công theo mẫu có sẵn, còn ODM là tự thiết kế và sản xuất sản phẩm cho khách hàng gắn nhãn riêng.

2. Ngành OEM – ODM nào phát triển mạnh nhất tại Việt Nam?

Dệt may, điện tử tiêu dùng, mỹ phẩm, và thực phẩm chức năng là những ngành đang bùng nổ.

3. Xu hướng chuyển dịch từ OEM sang ODM mang lại lợi ích gì?

Giúp doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, tăng lợi nhuận, và chủ động hơn trong thị trường.

4. Các công ty Việt Nam có cơ hội hợp tác với doanh nghiệp nước ngoài không?

Có, thông qua các dự án FDI, chương trình xúc tiến thương mại, và hội chợ công nghiệp.

5. Đâu là thách thức lớn nhất trong ngành OEM hiện nay?

Chất lượng không đồng đều, phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, và cạnh tranh giá khốc liệt.

6. Nhà nước có hỗ trợ gì cho ngành này không?

Có, với các chính sách ưu đãi thuế, đào tạo nhân lực, và hỗ trợ startup công nghiệp công nghệ cao.

Kết luận và khuyến nghị cho doanh nghiệp trong nước

Ngành gia công OEM – ODM tại Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để chuyển mình và vươn ra toàn cầu. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy, từ làm thuê sang làm chủ, từ mở rộng số lượng sang nâng cao chất lượng.

Khuyến nghị:

• Tăng đầu tư vào công nghệ và R&D
• Phát triển thương hiệu riêng theo mô hình ODM
• Xây dựng đội ngũ chuyên gia kỹ thuật và quản lý chất lượng
• Tận dụng chính sách hỗ trợ và kết nối với các đối tác nước ngoài